نزديك به هفتاد درصد از دقّت برخوردار است و بنا به پيش‌بينى علمى كتاب به طور يقين دانستم كه امپراطورى عثمانى در مدّتى كمتر از يك قرن درهم مىشكند و اساسش فرو مىريزد . دبيركلّ به من گفت : اتاقهاى ديگرى نيز در اين ساختمان وجود دارد كه در آنها نظير اين نمايش نسبت به ساير بلادى كه تحت سيطرهء استعمارى ما قرار دارد ، يا حكومت بريتانيا تصميم دارد در آينده بر آنها دست يابد ، وجود دارد . من به دبيركلّ گفتم : چگونه بر چنين بدلهايى با اين دقّت و توان دست يافتيد ؟ ! او گفت : پيوسته مزدوران در همهء كشورها اطّلاعات كافى را در اختيارمان قرار مىدهند و اين بدلها در اين خصوص افراد برجسته و قابلى هستند و طبيعى است كه اگر بر اطّلاعات كافى خاصّى بدان گونه كه فلان كس مىداند دست يا بى ، نوع انديشه و نتيجه‌گيرى تو نيز مانند انديشه و نتيجه‌گيرى او خواهد شد ، چرا كه تو در اين هنگام نسخه‌اى مطابق اصل شده‌اى . دبيركلّ ادامه داد و گفت : اين نخستين رازى بود كه وزير مستعمرات به من دستور داده بود تا تو را از آن آگاه سازم و امّا راز دوّم پس از يك ماه بعد از آن كه اين كتاب را تماماً مطالعه كردى به تو خواهم گفت ( و مقصودش همان كتاب هزار صفحه‌اى بود كه بدان اشاره كردم ) . من با دقّت و توجّه كتاب را مطالعه كردم و افقهاى تازه‌اى از دانش نسبت به اوضاع مسلمانان برايم آشكار شد همان گونه كه چگونگى انديشهء ايشان برايم واضح شده بود و همان گونه كه علّت عقب‌ماندگى مسلمانان از قافلهء پيشرفت ملّت‌هاى مترقّى برايم روشن شده بود و همان گونه كه به وضوح دانسته بودم كه نقاط ضعف مسلمانان چيست ؟ و همانطور كه نقاط قوّت مسلمانان هم برايم واضح شده بود و همان گونه كه برايم روشن شده بود كه چگونه بايد نقاط قوّت آنها را از بين برده و به نقاط ضعف تبديل كنيم .